Dzieje Karola Gradka krawca – legionisty. Wystawa listopad 2006. Życiorys 2008

Wystawa w bibliotece poskutkowała opracowaniem w 2008 roku życiorysu naszego bohatera przez jego wnuka Wiesława Frąckowiaka. Oto życiorys Karola Gradka (1983 -1936)

Karol Gradek

Urodzony 20.10. 1893 r. w Łękawicy pow. Żywiec, zmarł 8.09.1936 w Warszawie. Od lat młodzieńczych związany z ruchem niepodległościowym. W roku 1911 zapisał się w Bielsku Białej do „Sokoła” 1) , w którym czynnie działał do roku 1914, jako aktywny członek Drużyn Polowych. W dniu 20.08.1914 roku wstąpił do Legionów Polskich. Wcielony do 3 Pułku Piechoty Legionów Polskich, przeszedł cały szlak bojowy tej jednostki. Jesienią 1914 r. został skierowany na front austriacko – rosyjski, na odcinku węgierskim pod Huszt. Wziął udział w działaniach bojowych pod Kiralyhaza i Rafaiłową, a zimą wziął udział w bojach o utrzymanie Przełęczy Pantyrskiej. W kwietniu 1915 r, po krótkim pobycie w rejonie Kołomyi, został przerzucony wraz z pułkiem na front do Besarabii (pogranicze galicyjsko – rumuńskie), gdzie wziął udział w walkach nad rzeką Prut. W czerwcu 1915 wraz z pułkiem brał udział w walkach pod Rarańczą na Bukowinie. Jesienią 1915 r. przerzucony na Wołyń brał udział w I bitwie pod Kostiuchówką. W czerwcu 1916 brał udział w walkach nad rzeką Styr.

W listopadzie 1916 wraz z pułkiem Karol Gradek został przerzucony do Warszawy. Po kryzysie przysięgowym w sierpniu 1917 r. wraz z pułkiem przerzucono go początkowo w rejon Przemyśla, gdzie zadeklarował pozostanie w Legionach. W październiku 1917 wraz z pułkiem został przerzucony na front austriacko – rosyjski, nad rzekę Prut w rejon Czerniowiec. Po pokoju brzeskim wraz z przebił się przez front pod Rarańczą na stronę ukraińską i przez Chocim – Żwaniec pomaszerował na Kamieniec Podolski, biorąc po drodze udział w zwycięskich walkach z bolszewikami. Następnie kontynował marsz przez Mohylów i Soroki do Sarnak, gdzie oddziały polskie zostały zreorganizowane w II Korpus Polski. Karol Gradek został wcielony do 4 Dywizji Strzelców, z którą wycofał się nad Dniepr, osiągając rzekę 100 km na południe od Kijowa w okolicy miejscowości Kaniów. Tu dopędziła ich ofensywa niemiecka i w dniach 11 i 12 maja został stoczony przegrany bój, w wyniku którego Karol Gradek został wzięty do niewoli niemieckiej. Władze niemieckie potraktowały go jako dezertera i po krótkim pobycie w obozie w Brześciu Litewskim został internowany w obozie w Parchim w Meklemburgii. W czasie pobytu w obozie, wraz z grupą b. legionistów był bardzo źle traktowany. Oskarżono ich o zdradę, wielokrotnie dolegliwie karano, a nawet grożono rozstrzelaniem.

Po zwolnieniu z obozu internowania jesienią 1918 r. Karol Gradek, zimą 1919 wstąpił ochotniczo do 1 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Poznaniu, przemianowanego później na 15 Pułk Ułanów Poznańskich. W sierpniu 1919 r. Karol Gradek, wraz z pułkiem został skierowany na front polsko – bolszewicki, gdzie przechodzi cały szlak bojowy pułku od Mołodeczna przez: Mińsk – Borysów – Bobrujsk, a następnie w odwrocie: przez Ichumeń – Szczytniki – Berezę Kartuską – Kobryń – Styczów – Łuków i Siedlce do Dęblina. W ramach polskiej kontrofensywy, latem 1920 r., Karol Gradek wraz z 15 pułkiem wziął udział w bojach pod Łomżą, a potem pod Bobrujskiem, gdzie kończy swój szlak bojowy. W styczniu 1921 wraz z pułkiem wraca do Poznania, gdzie zostaje zdemobilizowany i osiedla się w Ostrowie Wielkopolskim.

Karol Gradek był ofiarnym działaczem społecznym w organizacjach niepodległościowych i kombatanckich. W czasie pobytu na emigracji we Francji w latach 1924 – 36 działał w organizacjach kombatanckich m.in. w jako wiceprezes Federacji Związków Obrońców Ojczyzny w Douai, za co został wyróżniony dyplomem. Współpracował również z miejscowym ogniskiem „Sokoła”. Jako działacz polonijny współpracował czynnie z Konsulatem Generalnym R. P. w Lille, a także wspomagał materialnie miejscową polonię.

Za działalność niepodległościową Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki zarządzeniem z dnia 16.03.1937 pośmiertnie odznacza Go Krzyżem Niepodległości.